1. 08. Reforma wewnętrzna Kościoła i kontrreformacja

I. Geneza reformacji

1. Reformatorzy religijni późnego średniowiecza

a. Jan Wiklef

b. Jan Hus

2. Przejawy kryzysu w Kościele katolickim

a. zeświecczenie trybu życia wyższego duchowieństwa

b. nepotyzm – nadawanie godności członkom rodziny

c. symonia – sprzedaż urzędów i godności

d. nieprzestrzeganie przez duchownych celibatu

e. zaniedbywanie obowiązków duszpasterskich

II. Reformacja w Niemczech - luteranizm

1. Wystąpienie Marcina Lutra

a. ogłoszenie w kościele w Wittenberdze 95 tez przeciwko odpustom31 X 1517 r.

b. uzyskał poparcie elektora saskiego Fryderyka III Mądrego i Filipa Melanchtona

c. tezy Lutra zostały odrzucone przez papieża Leona X

d. cesarz Karol V uznał Lutra za heretyka i skazał go na banicję

2. Szybkie rozpowszechnienie się poglądów Lutra w całych Niemczech

a. zastosowanie druku

b. przełożenie Biblii na język niemiecki

c. nauczanie i polemika w języku niemieckim

3. Główne cechy luteranizmu

a. ogłoszenie tzw. Konfesji augsburskiej – augsburskie wyznanie wiary (Filip Melanchton)

b. wiara w Boga darem łaski i jedynym źródłem zbawienia – tzw. nauka o usprawiedliwieniu

c. Biblia jedynym źródłem wiary

d. zwierzchnikiem Kościoła jest Chrystus a nie papież

e. uznanie tylko dwóch sakramentów: chrztu i komunii

f. komunia pod dwiema postaciami – chleba i wina

g. zniesienie celibatu i likwidacja zakonów

h. skromne wyposażenie zborów

4. Wojny religijne

a. radykalizacja nastrojów religijnych i społecznych w Niemczech

anabaptyzm

wybuch wojny chłopskiej (1524-1526 r.)

–  przywódcą buntu Thomas Münzer

b. wprowadzenie przez cesarza zakazu rozpowszechniania nauk Lutra – sejm Rzeszy w Spirze – 1929 r.

c. ogłoszenie przez zwolenników Lutra protestu przeciw tej decyzji – stąd przyjęła się nazwa protestanci dla zwolenników reformacji

d. wojny szmalkaldzkie – Związek Szmalkaldzki

e. pokój augsburski – 1555 r.

– uznano protestantyzm i wolność jego wyznania

– zasada cusius regio eius religio (czyj kraj tego religia)

5. Rozpowszechnienie się luteranizmu

a. przejście na luteranizm Danii, Norwegii i Szwecji

b. Sekularyzacja Prus Książęcych przez Albrechta Hohenzollerna – 1525 r.

III. Kalwinizm

1. działalność Ulricha Zwinglego

2. Jan Kalwin – Kościół ewangelicko-reformowany kalwinizm

a. początkowo działał we Francji

b. w 1536 r.  założył gminę ewangelicką w Genewie

– na czele gminy kalwińskiej stała rada zwana konsystorzem

– działalnością duszpasterską zajmowali się pastorzy 

c. nauki Jana Kalwina:

– o predestynacji i ograniczonej przez Boga woli ludzkiej

– jedynym źródłem wiary jest Biblia

– uznawał tylko dwa sakramenty – chrzest i eucharystię

– zniesienie celibatu 

IV. Reformacja w Anglii

1. Starania Henryka VIII o unieważnienie ślubu z Katarzyną Aragońską – brak męskiego potomka

2. Ogłoszenie Aktu supremacji – 1534 r.

a. król głową Kościoła anglikańskiego

b. zachowano hierarchię kościelną, dogmaty i tradycję oraz częściowo formy liturgiczne Kościoła rzymskokatolickiego

V. Następstwa reformacji

1. Pogłębienie się podziałów religijnych w Europie

2. Wojny religijne i tumulty

3. Rozwój języków narodowych

 

Opracowanie tematu: 1. 6. Narodziny i główne ogniska reformacji

Galeria ilustracji: Narodziny i główne ogniska reformacji