Dodaj tę stronę do ulubionych i odwiedzaj ją częściej!!!

 

List otwarty wynalazcy Cromptona

Do kupców, manufakturzystów, przędzarzy baweł­ny, właścicieli zakładów farbiarskich oraz fabryk perkali wybijanych itp. w Królestwie Brytyjskim.

Dżentelmeni!

W Anglii wszyscy wiedzą, że maszyna przędzalniana, zwa­na dawniej hall-oth-wood, jest moim wynalazkiem; dla jego ostatecznego wykonania poświęciłem wiele lat studiów i pracy, jak również cały mój majątek, przy czym nikt mnie nie znał i nikt mi nie pomagał. Z początku korzystałem z niej tylko od czasu do czasu przy swej pracy (gdyż jestem tkaczem), lecz minęło niecałe pół roku od czasu, gdy zacząłem systematycznie na niej pracować, a już zaczęli mnie atakować ludzie najroz­maitszych zawodów, przyjeżdżający nieraz do mnie z odleg­łości 60 i więcej mil, jak również i moi sąsiedzi (…) Powszech­ne zainteresowanie wywołane było nie notowaną dotychczas wysokością gatunku i cienkością mojej przędzy, której brak dawał się wtedy dotkliwie odczuwać. W owych czasach (było to w roku 1780) przemysł bawełniany był jeszcze mało roz­winięty i ośmielam się twierdzić, że szybki jego rozwój spo­wodował, dzięki Opatrzności, mój wynalazek. Bez namysłu twierdzę, że gdybym wolał zniszczyć maszynę, aniżeli wydać jej sekret, Anglia straciłaby wynalazek, który stał się przy­czyną powstania i rozszerzenia jednej z głównych gałęzi przemysłu Europy, a mianowicie produkcji cienkiego muślinu i ba­tystu; on również był przyczyną rozszerzenia produkcji wielu gatunków tkanin bawełnianych o daleko wyższej jakości niż poprzednie; bez mojej maszyny wszystko to byłoby dla nas stracone (…) Według skromnych obliczeń wynalazek mój dał pracę na długie lata tysiącom producentów maszyn i tysiącom przędzarzy i być może 50 000 tkaczy, czyli ogólnie, biorąc pod uwagę ilość przetworzonego surowca, nie mniej niż 300 000 mężczyzn, kobiet i dzieci; zastosowanie mojej maszyny pociąg­nęło za sobą ogromny wzrost zasiewów i importu bawełny, co przyniosło wielkie zyski właścicielom ziemskim, kupcom i plan­tatorom.

Za: Historia powszechna. Czasy nowożytne 1640-1870. Wybór tekstów źródłowych, część II pod red. B. Kozłowskiego, Warszawa 1951, str. 51-52

 

A. Na podstawie tekstu źródłowego oraz wiedzy pozaźródłowej wyjaśnij, na czym polegał wynalazek Cromptona.

B. Wymień korzyści płynące z wynalazku Cromptona w jego włanej ocenie.

C. Na podstawie wiedzy pozaźródłowej oceń, czy wynalazek Cromptona miał przyniósł społeczeństwu wyłącznie korzyści.