Dodaj tę stronę do ulubionych i odwiedzaj ją częściej!!!

 

Gazownia w Edynburgu

(…)

W bliskości więzienia jest fabryka gazu; leży na dole, niżej od miasta. To położenie nader jest dogodnym, gdyż gaz w skutku swej własności unosząc się w górę, łatwiej wyższych części mia­sta dosięga. Prowadzony jest pod ziemią w rurach żelaznych i rozgałęzia się wszędzie. Od głównych rur rozchodzą się mniej­sze, do latarń na ulicach i do domów na wszystkie piętra; każdy kącik, jeśli wola właściciela, może być gazem oświecony. Rozleg­łość wszystkich rur razem wziętych wynosi dwanaście mil an­gielskich, jedna z nich, mająca dwanaście cali średnicy, dostarcza światła za milion świec. Części miasta odleglejsze od fabryki le­piej bywają oświecone od bliższych, a to z przyczyny powolniej­szego tam przelotu gazu, bo zbyt wielki jego pęd w rurach, jaki blisko niej być musi, przeszkadza dzieleniu się jego na boki. Te­atr, rękodzielnie i sklepy gazem są oświecone. W sklepach nadają światłu jego różne ozdobne kształty; kształt w gwiazdeczkę jest najzwyczajniejszy i najlepiej oświeca: łatwo to daje się zrobić, bo dosyć stosownie do tego przedziurawić koniec rurki. Ile komu światła potrzeba, tyle go abonuje. Największa w tym dotąd za­chodziła niedogodność, że w naznaczonych godzinach trzeba było go palić i gasić, nikt zaś oprócz tych godzin światła gazowego mieć nie mógł. Lecz i temu wynalazczy duch narodu potrafił za­radzić. Teraz, ile kto chce i kiedy, zawsze może mieć gaz. Sztucz­ne narzędzia zaprowadzone w domach, gdzie gaz palą, zostające w związku z rurami gaz prowadzącymi, uwiadamiają w każdej porze właściciela fabryki, ile gdzie gazu spotrzebowano; stosow­nie do tego płacą mu. Jest to nowy wynalazek; za mojego poby­tu w Anglii jeszcze nie był znany.

(…)

Krystyn Lach-Szyrma, Anglia i Szkocja. Przpomnienia z podróży roku 1820-1824 odbytej, przypisami i posłowiem opatrzył Paweł Hertz, Warszawa 1981, str. 66

 

A. Jak, w oczach autora, wypada porównanie oświetlenia gazowgo z oświetleniem przy pmocy świec.

B. Opisz dystrybucję gazu.

C. O jakim wyznalazku pisze autor w ostatenim fragmencie cytowanego źródła?

D. Oceń znaczenie wprowadzenia oświtelenia gazowego w miastach.